Poczta w Nowym Mieście Lubawskim

Artykuły » Poczta w Nowym Mieście Lubawskim

  • Budynek "nowej" poczty
    Budynek "nowej" poczty
  • Pieczęć z 1830 r.
    Pieczęć z 1830 r.
  • U dołu poczta na początku XX w.
    U dołu poczta na początku XX w.
  • Promenade początek XX w.
    Promenade początek XX w.

W XIX w. przy Promenadzie, czyli dzisiejszej ulicy 3 Maja swoją siedzibę oprócz innych nowomiejskich urzędów miała również poczta. Aby poznać nieco początki tej instytucji, należałoby się cofnąć do czasów wcześniejszych. Pierwsze wzmianki dotyczą okresu panowania Zakonu Krzyżackiego, który poprzez sieć konnych posłańców stworzył sprawny system dostarczania listów. Dzięki zachowanym pismom w archiwach wiadomo, że ważna korespondencja wysyłana między miastami oddalonymi niekiedy od siebie o setki kilometrów docierała nawet w ciągu kilkudziesięciu godzin. Nowe Miasto, które przez pewien czas było siedzibą wójtostwa, nie odgrywało znaczącej roli w systemie organizacyjnym poczty krzyżackiej. Niemniej jednak, stanowiło punkt etapowy dla posłańców przemierzających trasy pocztowe np. z Ostródy do Golubia. Jednym z najstarszych zachowanych listów z tego okresu jest pismo rady Nowego Miasta do rady Starego Miasta Torunia z 1401 r. W okresie pozostawania miasta w granicach Prus Królewskich należących do Rzeczypospolitej, następował rozwój poczty. Zaczęła zanikać instytucja „podwoda”, polegająca na obowiązku świadczenia pomocy posłańcom przez poddanych. Jednym z takich obowiązków był przymus użyczania posłańcowi konia. Kolejne wprowadzane zmiany powodowały, że poczta stawała się dostępna nie tylko dla najbogatszych. Rozwój poczty w rozumieniu dzisiejszym, nastąpił  w naszym mieście prawdopodobnie z chwilą rozpoczęcia tworzenia administracji pocztowej w Prusach Zachodnich. Przełomem była budowa dróg utwardzanych. Na obszarze Prus pojawiły się konne dyliżanse oraz umundurowani pocztylioni. Ówczesna poczta dostarczała korespondencję, ale i służyła do transportu osób. Dźwiękiem rogu oznajmiano przyjazd lub odjazd dyliżansu. Trąbka „sygnałówka”, która dawniej była stałym elementem ekwipunku pocztylionów, dziś jest symbolem także i poczty polskiej.
W 1817 r. w Nowym Mieście funkcjonowała wartownia pocztowa podlegająca urzędowi pocztowemu w Brodnicy. Ciekawych informacji dostarcza F. W. Heidemann w publikacji z 1819 r. dotyczącej poczty pruskiej. Wynika z niej, że oprócz wartowni pocztowej funkcjonowała w mieście również stacja pocztowa obsługująca przemierzających trasę z urzędu pocztowego z Kwidzynia do Nidzicy i Brodnicy. Z innych źródeł np. autorstwa G. Lieka wiadomo, że od 1824 do 1850 r. nowomiejska placówka jako niższy urząd pocztowy podlegała „Królewskiemu Granicznemu Urzędowi Pocztowemu w Lubawie”.
Po zmianach wprowadzanych w 1850 r. przez państwo pruskie placówka w Nowym Mieście zależna była m.in. od Dyrekcji Pocztowej w Kwidzynie, co wynikało z wprowadzonego podziału ziem na okręgi. W 1871 r. poczta pruska, a więc również poczta nowomiejska podlegała poczcie „Rzeszy”, czyli Reichspost. Interesującym świadectwem zmian zachodzących na poczcie są pieczęcie tuszowe, również te stosowane przez nowomiejską placówkę. Początkowo poczta pruska nie stosowała żadnych tuszowych stempli nadawczych, wykonywano jedynie odręczne zapiski. Na obwolutach listów z tego okresu widoczne są krzyżyki. Najczęściej oznaczały one liczbę pocztylionów przez których ręce przechodziła korespondencja.

Strony:
  • Reklama telegramu
    Reklama telegramu
  • Pieczęć Neumark Westpr. z 1873 r.
    Pieczęć Neumark Westpr. z 1873 r.
  • Pieczęć Neumark Wpr. z 1900 r.
    Pieczęć Neumark Wpr. z 1900 r.
  • Pieczęć poczty Nowemiasto-Pomorze
    Pieczęć poczty Nowemiasto-Pomorze
  • Pieczęć poczty z 1929 r.
    Pieczęć poczty z 1929 r.
  • Pieczęć poczty Nowemiasto N/Drwęcą
    Pieczęć poczty Nowemiasto N/Drwęcą
  • Kartka wysłana w 1938 r.
    Kartka wysłana w 1938 r.
  • Karta odesłana do stalagu II wojna św.
    Karta odesłana do stalagu II wojna św.