Poczta w Nowym Mieście Lubawskim

Artykuły » Poczta w Nowym Mieście Lubawskim

  • Budynek "nowej" poczty
    Budynek "nowej" poczty
  • Pieczęć z 1830 r.
    Pieczęć z 1830 r.
  • U dołu poczta na początku XX w.
    U dołu poczta na początku XX w.
  • Promenade początek XX w.
    Promenade początek XX w.

Pierwsze wprowadzone pieczęcie były jednowierszowe, później dwu i trzywierszowe. Na obwolutach listów i pocztówkach z lat 1883-1920 widoczne są np. stemple owalne. Pieczęcie ramkowe stosowane od 1880 do 1897 r. zawierały oprócz nazwy poczty, dzień i miesiąc oraz godziny nadania korespondencji. Zaczęto również stosować skróty przy godzinie nadania np. „V” oznaczało przedpołudnie. Na kartkach pocztowych z przełomu XIX i XX w. widoczne są też stemple poczty docelowej, do której dostarczono korespondencję. Wiadomo stąd, że kartka wysłana z Nowego Miasta do Królewca dotarła już na drugi dzień. Kolejnym ważnym elementem w ewolucji poczty było wprowadzenie do obiegu znaczków pocztowych.
Nieodłącznym symbolem rozwoju poczty stały się nadawcze skrzynki pocztowe. Można je zauważyć na kilku fasadach budynków uwiecznionych na pocztówkach z początku ubiegłego stulecia. Najbardziej znana ze względu na wiek i bogate zdobnictwo jest skrzynka znajdująca się w murze gmachu poczty, co ważne można z niej korzystać do dziś. Inna skrzynka mieściła się przy zachodniej stronie rynku. Budynek przy dzisiejszej ulicy Działyńskich - dawniej Lindenstrasse - będący siedzibą poczty, to jeden z wielu tego typu obiektów powstałych na terenie Prus Zachodnich na przełomie XIX i XX w. Bliźniaczy budynek urzędu pocztowego z tego okresu zachował się również w miejscowości Susz. Nowa placówka powstała w okresie tworzenia nowoczesnych jak na tamte czasy urzędów pocztowych. Na jego zapleczu mieściły się pomieszczenia gospodarcze m.in. w stajnia. Na wyposażeniu urzędu był bowiem konny ambulans pocztowy służący do przewozu przesyłek. W 1902 r. otwarto linię kolejową „Iława-Brodnica”. Jedną z korzyści było szybsze doręczanie korespondencji. Sprzyjała temu również zwiększająca się liczba kursujących składów. Wielokrotnie informowała o tym ówczesna prasa: „Nareszcie udało się tutejszemu magistratowi spowodować zmianę na lepsze co do komunikacji kolejowej (…) Wskutek tego i komunikacja pocztowa będzie znacznie lepsza. Poczta, która nadeszła tudotąd dopiero o godz. 2 po poł., na przyszłość będzie w Nowemmieście już o godz. 10 przed południem”. W kursujących pociągach znajdowały się wagony pocztowe oznaczane specjalnym stemplem z relacją pociągu np. ZUG 1137”. W źródłach drukowanych można znaleźć informacje o osobach zarządzających pocztą w Nowym Mieście. W 1910 r. w toruńskim Die Presse w aktualnościach lokalnych dotyczących zmian personalnych w urzędach pocztowych pojawiła się informacja, że „Postmeister” Pingel z „Neumark Westpreussen” został przeniesiony do Tessin w Mecklenburgii.
Kiedy Nowe Miasto znalazło się w granicach niepodległej Polski, początkowo poczta podlegała Dyrekcji Poczt i Telegrafów na Pomorze-Gdańsk. Na kartkach z tego okresu można znaleźć pieczęć np. „cenzura polska”. Z wiadomych względów na przejmowanym terenie zorganizowano cenzurę wojskową korespondencji. W okresie dwudziestolecia międzywojennego, zmieniała się nazwa miasta na Nowemiasto-Pomorze, Nowemiasto n/Drwęcą i w końcu na Nowe Miasto Lubawskie. Zmiany widoczne są również na stemplach pocztowych z tego okresu. Z chwilą wybuchu II wojny światowej, jedną z pierwszych instytucji przejmowanych przez Niemcy były urzędy pocztowe. Tragiczny los spotkał też naczelnika nowomiejskiego urzędu pocztowego, który był jedną z pierwszych ofiar nazistowskiego terroru.

(w tekście zastosowano oryginalną pisownię)

Dariusz Andrzejewski

  • Reklama telegramu
    Reklama telegramu
  • Pieczęć Neumark Westpr. z 1873 r.
    Pieczęć Neumark Westpr. z 1873 r.
  • Pieczęć Neumark Wpr. z 1900 r.
    Pieczęć Neumark Wpr. z 1900 r.
  • Pieczęć poczty Nowemiasto-Pomorze
    Pieczęć poczty Nowemiasto-Pomorze
  • Pieczęć poczty z 1929 r.
    Pieczęć poczty z 1929 r.
  • Pieczęć poczty Nowemiasto N/Drwęcą
    Pieczęć poczty Nowemiasto N/Drwęcą
  • Kartka wysłana w 1938 r.
    Kartka wysłana w 1938 r.
  • Karta odesłana do stalagu II wojna św.
    Karta odesłana do stalagu II wojna św.