Tajemnicze „Jahn-Halle”

Artykuły » Tajemnicze „Jahn-Halle”

  • Otwarcie „Jahn-Halle" 1912 r.
    Otwarcie „Jahn-Halle" 1912 r.
  • Uczestnicy zawodów 16.VI.1912
    Uczestnicy zawodów 16.VI.1912

Pomimo upływu lat, nadal wśród wielu osób ciekawość wzbudza monument znajdujący się na wzgórzu parkowym naprzeciw nowomiejskiego szpitala. Jakie jest jego pochodzenie? Na widokówce wydanej w 1912 r. przez J. Koepke widoczny jest wspomniany obiekt nad którym widnieje informacja, że w dniach od 15 do 17 czerwca 1912 r. odbyły się zawody gimnastyczne „Okręgu Drwęckiego” z okazji 50-lecia Męskiego Związku Gimnastycznego w Neumark (Nowe Miasto Lubawskie). Głównym punktem tych zawodów było uroczyste otwarcie „Jahn-Halle".

Kim był wspomniany Jahn? Friedrich Ludwig Jahn (1778-1852) to niemiecki twórca gimnastyki sportowej, propagator sportu i sprawności fizycznej młodzieży w duchu patriotycznym i nacjonalistycznym. Nadrzędnym celem jego idei było przygotowywanie młodych osób do służby wojskowej i walka z wrogiem. W celu realizacji swojej ideologii zajął się rozwojem ruchu gimnastycznego tworząc m.in. pierwszy w Niemczech plac do ćwiczeń gimnastycznych oraz przyrządy gimnastyczne. Upamiętnienie Jahn’a rozpoczęło się wkrótce po jego śmierci m.in. na terenie Prus. W różnych miejscach powstawały wówczas pomniki, obeliski, popiersia, a często ich motywem ozdobnym był dębowy wieniec. W parkach sadzono dęby, które w mitologii germańskiej symbolizowały siłę. Było to też odwołanie do ideologii „volkistowskiej”, podkreślającej związki cech narodowych ze środowiskiem naturalnym w jakim się żyje np. z lasami. Nowomiejska „hala-mauzoleum” to rzadki sposób upamiętnienia Jahn’a. Pierwotnie na jednej ze ścian umieszczony był relief z jego popiersiem. W uroczystości związanej z 50-leciem organizacji gimnastycznej w Nowem Mieście, uczestniczyły liczne grupy sportowców, co potwierdza jedno ze zdjęć pocztówkowych z 16 lipca 1912 r. załączone do tekstu. O tym propagandowym "wydarzeniu" pisała również ówczesna prasa np. toruński Die Presse. Z zamieszczonych w tej gazecie informacji wynika, że w dniach od 15 do 17 czerwca 1912 r. w obchodzonych uroczystościach brali uddział m.in. gimnastycy z Olsztyna, Ostródy, Nidzicy, Susza, Lubawy i Brodnicy.

"Godłem" ruchu gimnastycznego – widocznym również po prawej stronie widokówki – były cztery połączone w kształcie krzyża litery F, które  oznaczały frisch, fromm, froh i frei, co w tłumaczeniu z języka niemieckiego oznacza świeży, pobożny, radosny i wolny. Należy podkreślić, że Friedrich Ludwig Jahn, stał się jednym z prekursorów narodowego socjalizmu.

Dariusz Andrzejewski